<TAG1>
II cum
<TAG2>
 (<i>иногда</i> <b>quom</b> — <i>арх.</i> <i>или</i> <b>quum</b>) <i>praep. cum abl.</i><br><b>1)</b> с, вместе (наряду) с (una, simul c. <i>C, Cs etc.</i>): cum aliquo с кем-л. (esse, agere, vivere, cenare <i>Pl, Ter, C etc.</i>); simul cum occasu solis <i>Sl</i> с заходом солнца, на закате; <i>с <i>abl. pron. pers. и refl.</i> всегда, а с <i>abl. pron. rel.</i> весьма часто употр. постпозитивно</i> — mecum, tecum, secum, quocum, quacum <i>или</i> cum quo, cum qua (erit mecum, si tecum erit <i>C</i>): est mihi aliquid cum aliquo <i>C</i> я связан (имею дела) с кем-л.; est mihi nihil cum aliquo <i>C</i> у меня нет отношений с кем-л.; quid mihi cum re? <i>C</i> что мне до этого?;<br><b>2)</b> с, в сопровождении (cum aliquo ire <i>L etc.</i>; cum exercitu mare transire <i>L</i>); совместно, в союзе (с кем-л.) (cum aliquo contra aliquem arma ferre <i>Nep</i>);<br><b>3)</b> с помощью, при посредстве (cum voce maxima conclamare <i>AG</i>; cum lingua lingere <i>Ctl</i>): cum diis volentibus <i>Cato</i> (<i>или</i> bene juvantibus <i>L</i>) с помощью (при содействии) богов;<br><b>4)</b> с, против (cum aliquo pugnare, certare, contendere <i>Cs, C, L etc.</i>);<br><b>5)</b> в: cum purpurea veste <i>C</i> в пурпурной одежде; cum catenis <i>Pl</i> в цепях;<br><b>6)</b> при, о: cum telo <i>C</i> при оружии; agnus cum quinque pedibus <i>L</i> ягнёнок о пяти ногах;<br><b>7)</b> с, на, одновременно с, вслед за: cum prima luce <i>C</i> на рассвете; cum primo lumine solis <i>V</i> с первыми лучами солнца;<br><b>8)</b> с, в условиях, в обстановке: cum silentio audiri <i>L</i> быть выслушанным в молчании; cum (bona) pace <i>C, L</i> мирно, миролюбиво; multis cum lacrimis <i>Cs</i> обливаясь слезами; <i>при обозначении коэффициента урожая</i>: ager efficit (<i>или</i> effert) cum octavo <i>C</i> поле даёт урожай сам-восемь;<br><b>9)</b> с, заодно с: facere cum aliquo <i>C, Nep etc.</i> быть на чьей-л. стороне; cum imperio esse <i>C</i> осуществлять верховную власть;<br><b>10)</b>: cum eo, ut <i>или</i> quod так что, с тем, чтобы: Lanuvinis civitas data cum eo, ut... <i>L</i> жителям Ланувия дано право гражданства с тем, чтобы.
<TAG3>
